Ders

Potasyum bozuklukları

hipo- ve hiperpotasemi, EKG, replasman kuralları, tedavi

Özet

Potasyum hücre içinin başlıca katyonudur: %98'i hücre içinde yaklaşık 150 mEq/L, hücre dışı sıvıda ise yalnızca 3.5–5 mEq/L konsantrasyondadır. Bu yüzden hücre ile kan arasındaki küçük bir kayma serum düzeyini çok değiştirir. Asidoz potasyumu hücreden çıkarır, alkaloz hücreye sokar (TUS kaynaklarına göre pH'daki her 0.1 artış yaklaşık 0.3 mEq/L düşüş yapar; gerçekte bu sayı değişkendir ve ortalaması daha yüksektir); ozmolalitedeki her 30 mOsm/kg artış potasyumu 1–1.5 mEq/L yükseltir, insülin, beta uyarısı ve aldosteron ise düşürür. Distal tübülde potasyum ve hidrojen birbirinin yerine atılır; 4 mEq/L'nin altında her 1 mEq/L düşüş yaklaşık 350 mEq toplam vücut açığı demektir ve magnezyum eksikliği dirençli hipopotasemi yapar. Hipopotasemi (3.5'in altı) daha sıktır; en sık nedeni diüretiklerdir, hipertansiyonla birlikte hiperaldosteronizm düşünülür, diğer nedenler hücre içine kayma, potasyumsuz sıvı ya da TPN ve gastrointestinal kayıplardır. İshal, asetazolamid ve renal tübüler asidoz asidozla birlikte görülen istisnalardır. Hastada ileus, güçsüzlük, refleks azalması, poliüri ve 2 mmol/L'nin altında flask paralizi olur; EKG'de belirgin U dalgası, düz T, ST depresyonu ve uzun QT görülür. 40'lar kuralı: litrede 40, monitörle saatte 40, monitörsüz saatte 10, günde en fazla 160 mEq; vermeden önce idrar çıkışı doğrulanır ve aşırı hipopotasemi yoksa ameliyattan sonraki ilk 24 saatte potasyum verilmez. Pilor obstrüksiyonunda kusma hipokloremik hipopotasemik alkaloz ve paradoks asidüri yapar; tedavisi KCl'li serum fizyolojiktir. Hiperpotasemi (5'in üstü) hastanede yatanlarda en sık böbrek yetmezliğinden gelişir; asidoz, hücre yıkımı, rabdomiyoliz, 4–6 saatlik iskemi sonrası reperfüzyon, transfüzyon, potasyum tutucu ilaçlar ve Addison diğer nedenlerdir, örnek hemolizi ise psödohiperpotasemi yapar. Belirtiler 6'nın üzerinde başlar: bulantı, kolik, diyare, güçsüzlük ve paralizi. EKG sivri T'den uzun PR, kaybolan P, geniş QRS ve diyastolik arreste ilerler. Tedavi: potasyumu kesmek, membranı stabilize etmek için kalsiyum glukonat, potasyumu hücreye sokmak için glukozla insülin, bikarbonat ve salbutamol, ardından diüretik, reçine ve en son hemodiyaliz; amonyum klorür kontrendikedir.

Bu derste geçen kavramlar

• Hipopotasemi
• Hiperpotasemi
• Kalsiyum glukonat
• Sodyum polistiren sülfonat (Kayexalate)
• U dalgası
• Hiperaldosteronizm (Conn sendromu)
• Anüri
• Ozmolalite
• Asidoz-alkaloz ve potasyum kayması
• Rabdomiyoliz
• Paradoks asidüri
• Sodyum zirkonyum siklosilikat (SZC) ve patiromer
• Amonyum klorür (intravenöz)
• Reperfüzyon hiperpotasemisi
• Psödohiperpotasemi
• Glukoz-insülin infüzyonu
• 40'lar kuralı

İçerik