Ders

Künt karın travması

FAST, DPL, BT, laparotomi kararı

Özet

Künt karın travmasında önce cevaplanacak soru hangi organın yaralandığı değil, laparotominin gerekip gerekmediğidir; en sık dalak ve karaciğer, damarlardan en sık böbrek arter ve venleri yaralanır. Karında rijidite ve periton irritasyonu tek başına ameliyat ister; ama bilinç bozukluğu, intoksikasyon, omurilik yaralanması ve dikkat dağıtıcı ek yaralanmada muayene güvenilir değildir. FAST dört pencereyle (perikard, Morrison, dalak, Douglas) 250 mL'nin üzerindeki serbest sıvıyı gösterir; kaynağı, solid organ derecesini ve retroperitonu göstermez, sirotik asit ve periton diyalizi onu yalancı pozitif yapar. FAST (+) ve hemodinami bozuksa laparotomi, FAST (+) ve stabilse BT, FAST (-) ve hemodinami bozuksa DPL yapılır. BT solid organı, dereceyi, retroperitonu ve kontrast ekstravazasyonunu gösterir, ince barsakta zayıftır, instabil ve ajite hastada kontrendikedir; bazı merkezler bugün sistolik basıncı 90 mmHg ve altındaki hastada bile, resüsitasyon cihazda sürdürülebiliyorsa tüm vücut BT çeker. FAST'i negatif stabil hastada bilinç değişikliği, ek yaralanma, gros hematüri, pelvis kırığı, karında hassasiyet ya da %35'in altında hematokrit BT gerektirir; yoksa FAST 30 dakikada bir tekrarlanır. BT'den sonra içi boş organ yaralanması cerrahi, aktif kanaması ya da psödoanevrizması olan solid organ anjiyoembolizasyon, diğerleri nonoperatif yönetim ister; bu kararı derece değil hemodinami verir. DPL, %98 civarındaki güvenilirliğiyle periton içi kanamaya en duyarlı yöntemdir ama organı, dereceyi ve retroperitonu söylemez. Önce aspirasyon yapılır, 10 mL gros kan tek başına pozitiftir; sonra 1 litre ılık sıvı verilip yerçekimiyle geri alınır. Kriterler: eritrosit 100.000/mm³'ün (penetran torakoabdominal travmada 10.000'in) üstü, lökosit 500'ün üstü, amilaz 19, alkalen fosfataz 2 ve bilirubin 0,01'in üstü, safra, gıda, feçes, bakteri ya da lavaj sıvısının tüplerden gelmesi. Şoksuz hastada 1.000–10.000 eritrosit laparoskopiye götürür. Barsak obstrüksiyonu, geçirilmiş ameliyat, ateşli silah yarası, gebelik ve obezitede DPL önerilmez. Mutlak laparotomi endikasyonu resüsitasyona rağmen hemodinamik stabilitenin sağlanamamasıdır; tek başına taşikardi, karaciğer ya da dalak laserasyonu ve konfüzyon yetmez. Direkt batın grafisi yalnızca serbest havayı gösterir.

Bu derste geçen kavramlar

• KOS (FAST)
• Diagnostik peritoneal lavaj (DPL)
• Morrison boşluğu
• Douglas boşluğu
• Yalancı pozitif FAST
• Hematokrit düşüşü
• Bilgisayarlı tomografi (BT)
• Künt karın travması
• Penetran torakoabdominal travma
• Hemodinamik stabilite
• Laparotomi
• Direkt batın grafisi
• Tekrarlayan FAST
• eFAST (genişletilmiş FAST)
• Tüm vücut BT
• Tanısal laparoskopi
• Danforth bulgusu
• Nonoperatif yönetim
• Tersiyer muayene

İçerik